Бодит кейс дээр суурилсан · шийдвэрийн хувилбарууд сургалтын зорилготой
INTD401 · Бизнесийн ёс зүй ба комплайнс · Лекц 2
Ёс зүйг систем болгох нь: дүрэм, эрсдэл, хяналт, соёл. Сайн санаа дангаараа яагаад хангалтгүй вэ?
Маркетинг, борлуулалт, төслийн удирдлагын 10+ жилийн туршлага
AI маркетингийн сургагч багш
Маркетингийн магистр (MBA) · 2022 оноос бизнесийн ёс зүй, маркетингийн үндэс заадаг
17:40–20:05 · Хич-5, 605 тоот · 145 минут
Удирдлага: ← → товчоор, эсвэл дэлгэцийг зүүн/баруун тийш шударна. M агуулга · N багшийн тэмдэглэл · ? тусламж
Өнөөдрийн зам
| Цаг | Бүлэг | Агуулга |
|---|---|---|
| 17:40–17:50 | Нээлт | Өмнөх даалгавар, нээлтийн санал асуулга |
| 17:50–18:25 | I · Комплайнс гэж юу вэ | Гурван түвшин, хоёр хандлага, луйврын гурвалжин, Wells Fargo, Монголын болон олон улсын хүрээ, стандарт |
| 18:25–18:35 | Завсарлага | 10 минут |
| 18:35–19:20 | II · Хөтөлбөр | 6 элемент, «цаасан хөтөлбөр», эрсдэлийн матриц, гуравдагч тал, бэлэг ба хахууль, мэдээлэх суваг, хэмжүүр |
| 19:20–19:30 | Завсарлага | 10 минут |
| 19:30–20:05 | III · Шийдвэр | Гурван кейс (нэг нь Монголын), маркетерийн хяналтын хуудас, дүгнэлт, даалгавар |
Дээд самбарын цаг одоо аль бүлэгт явж байгааг харуулна.
Өмнөх даалгавар
2–3 хүн 1 минутаар: ямар зар, ямар зөрчил, хэн хохирох вэ?
Зар, түүний «үнэн боловч төөрөгдүүлсэн» хэсэг
Ил тод байдал · Хэвлэл · Байр солих · Урт хугацаа
Өнөөдрийн гол асуулт: хэн, ямар журмаар шалгах ёстой байсан бэ?
Нээлтийн санал асуулга
Гурван өдөр тутмын нөхцөл. Эхлээд өөрийн бодлоор хариулаарай.
Бүлэг I
Сайн санаанаас ажилладаг систем рүү
17:50 — 18:25 · гурван түвшин · хоёр хандлага · луйврын гурвалжин · Wells Fargo · хууль · стандарт
Гол санаа
Сайн санаа дангаараа зөрчлөөс хамгаалдаггүй — дүрэм, хяналт, соёл гурвуулаа хэрэгтэй.
Тодорхойлолт
Улсын хууль, журам, зохицуулагчийн шаардлага. Жишээ: Хүний хувийн мэдээлэл хамгаалах тухай хууль.
Түнш, хөрөнгө оруулагч, банкны гэрээний нөхцөл, салбарын стандарт, олон улсын шаардлага.
Байгууллагын ёс зүйн дүрэм, бодлого, журам — компанийн өөртөө өгсөн амлалт.
ISO 37301:2021. Compliance management systems — Requirements with guidance for use · Ferrell, Fraedrich & Ferrell (2022). Business Ethics, 13th ed., ch. 8
Комплайнсын онол
| Комплайнсын хандлага | Бүрэн бүтэн байдлын хандлага | |
|---|---|---|
| Үзэл санаа | Гаднаас тогтоосон дүрмийг мөрдөх | Өөрөө сонгосон үнэт зүйлээрээ удирдуулах |
| Зорилго | Хууль зөрчихөөс сэргийлэх | Хариуцлагатай үйлдлийг дэмжих |
| Хүний тухай таамаглал | Хувийн ашгаа хөөсөн бие даасан хүн | Үнэт зүйл, хамт олноороо удирдуулдаг нийгмийн хүн |
| Арга | Хяналт, сахилга, шийтгэл | Манлайлал, сургалт, шийдвэр гаргах чадвар |
| Сул тал | «Хуулиар хориглоогүй бол болно» гэсэн сэтгэлгээ | Хэт бүрхэг; тодорхой хил хязгааргүй |
Treviño нар (1999): ажилтнууд хөтөлбөрийг үнэт зүйлд суурилсан гэж үзэх, удирдлага өөрөө дүрмээ мөрдөх, ажилтанд шударга хандах нь ёс зүйгүй үйлдлийг хамгийн их бууруулдаг. Зөвхөн «удирдлагыг хамгаалах» зорилготой хөтөлбөр эсрэг үр дүнтэй.
Дүрэмгүй үнэт зүйл бүрхэг, үнэт зүйлгүй дүрэм хуурай. Сайн хөтөлбөр хил хязгаарыг тодорхой тогтоож, тэр дотор хүмүүст зөв шийдвэр гаргах чадвар олгоно.
Paine, L. S. (1994). Managing for organizational integrity. HBR, 72(2), 106–117 · Treviño, L. K., Weaver, G. R., Gibson, D. G., & Toffler, B. L. (1999). California Management Review, 41(2), 131–151 · Weaver, Treviño & Cochran (1999). Academy of Management Journal, 42(1), 41–57
Зан төлөвийн онол
Луйврын гурвалжин — Cressey (1953)
Хүн илрэх магадлал × шийтгэл-ийг ашигтай нь харьцуулдаг. Шийтгэлийг хүндрүүлэхээс илүү илрүүлэх магадлалыг өсгөх нь үр дүнтэй.
Хэт өндөр, нарийн, богино хугацааны зорилт хүмүүсийг арга хэрэгслээ үл тоох, тоо хуурахад түлхдэг.
Асуудлыг «зөвхөн бизнесийн шийдвэр» гэж нэрлэхэд ёс зүйн тал нь анзаарагдахаа больдог.
Cressey, D. R. (1953). Other People’s Money · Becker, G. S. (1968). Journal of Political Economy, 76(2), 169–217 · Ordóñez, L. D. et al. (2009). Academy of Management Perspectives, 23(1), 6–16 · Tenbrunsel, A. E., & Messick, D. M. (2004). Social Justice Research, 17(2), 223–236
Бодит кейс · маркетингийн KPI
Wells Fargo банк хэрэглэгч бүрт 8 бүтээгдэхүүн зарах зорилт тавьж, «Eight is great» уриа гаргажээ. Салбарын ажилтнуудад өдөр бүрийн борлуулалтын квот ногдуулж, биелүүлээгүй бол ажлаас халах дарамт байв.
Үр дүнд нь ажилтнууд хэрэглэгчийн зөвшөөрөлгүйгээр сая сая данс, карт нээж, гарын үсэг хуурамчаар зурж, хэрэглэгчийн мэдээллийг өөрчилжээ. Дотоод мөрдөн шалгагч нэгэн ажилтан 2004 онд үүнийг «өсөн нэмэгдэж буй тахал» гэж мэдээлж байсан.
Гүйцэтгэх захирал огцорсон. 2017 онд банк зөвшөөрөлгүй дансны тоог 3.5 сая хүртэл гэж дахин тооцсон.
«Банк олон жилийн турш олсон нэр хүндээ богино хугацааны ашгаар сольсон» — АНУ-ын прокурор Nick Hanna.
Луйврын гурвалжны аль тал хамгийн тод вэ? Аль хяналт ажиллаагүй вэ?
Дарамт — бодит бус квот. Боломж — данс нээхэд хэрэглэгчийн баталгаажуулалт шаардаагүй. Зөвтгөл — «бүгд ингэдэг», «хэрэглэгчид хохирол алга». Анхааруулга ирж байсан ч хариу арга хэмжээ авахын оронд мэдээлсэн ажилтнуудыг халж байсан нь хамгийн том алдаа.
U.S. Department of Justice (2020, Feb 21). Wells Fargo agrees to pay $3 billion to resolve criminal and civil investigations into sales practices · CFPB (2016) · OCC (2020)
Яагаад хэрэгтэй вэ
Siemens (2008): хээл хахуулийн хэрэгт АНУ, Германд нийт 1.6 тэрбум орчим $. Wells Fargo (2020): 3 тэрбум $.
Тусгай зөвшөөрөл хасагдах, тендерт оролцох эрхээ алдах, банкны санхүүжилт зогсох.
Хэрэглэгч, хөрөнгө оруулагч, түнш, ирээдүйн ажилтны итгэл — сэргээхэд хамгийн удаан.
Захиргааны болон эрүүгийн хариуцлага. Wells Fargo-ийн экс захирлыг 17.5 сая $-оор торгож, салбараас хассан.
U.S. DOJ (2008). Siemens AG and three subsidiaries plead guilty to FCPA violations · OCC (2020). Former Wells Fargo executives · Монгол Улсын Эрүүгийн хууль (2015), 9-р бүлэг
Монголын хүрээ
| Чиглэл | Гол эрсдэл | Хууль | Хяналт |
|---|---|---|---|
| Авлигын эсрэг | Хээл хахууль, ашиг сонирхлын зөрчил | Авлигын эсрэг хууль; Эрүүгийн хууль | АТГ |
| Мөнгө угаахтай тэмцэх | Сэжигтэй гүйлгээ, харилцагчаа таних | Мөнгө угаах болон терроризмыг санхүүжүүлэхтэй тэмцэх тухай хууль | Монголбанкны Санхүүгийн мэдээллийн алба, СЗХ |
| Хувийн мэдээлэл | Зөвшөөрөлгүй боловсруулалт, алдагдал | Хүний хувийн мэдээлэл хамгаалах тухай хууль (2021) | ХЭҮК; цахим хөгжлийн асуудал эрхэлсэн яам |
| Хэрэглэгч, өрсөлдөөн | Төөрөгдүүлсэн зар, шударга бус өрсөлдөөн | Хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах тухай; Өрсөлдөөний тухай; Зар сурталчилгааны тухай | Монополын эсрэг газар |
| Хөдөлмөр, аюулгүй байдал | Осол, ялгаварлал, дарамт | Хөдөлмөрийн тухай хууль (2021) | Хөдөлмөрийн асуудал эрхэлсэн яамны улсын байцаагч |
| Татвар, санхүү | Буруу тайлан, бүртгэлийн алдаа | Татварын хуулиуд, Нягтлан бодох бүртгэлийн тухай хууль | Татварын ерөнхий газар |
Хүчин төгөлдөр эхийг legalinfo.mn сайтаас шалгана. Шалгалтад аль хууль юуг зохицуулдгийг мэдэхэд хангалттай.
Олон улсын хүрээ
Гадаадын албан тушаалтанд хээл хахууль өгөхийг хориглоно; хилээс давсан үйлчлэлтэй. 2025 онд хэрэгжилтийн тэргүүлэх чиглэлээ өөрчилсөн ч хууль хүчинтэй.
«Хээл хахуулийг урьдчилан сэргийлээгүй» нь компанийн бие даасан гэмт хэрэг — цорын ганц хамгаалалт нь «зохистой журам». 2025.09.01-нээс томоохон байгууллагад луйврын хувьд ч мөн адил («боломжийн журам»).
ЕХ-ны иргэний мэдээлэлд хамаарна. Торгууль — дэлхийн борлуулалтын 4% хүртэл; алдагдлыг 72 цагт мэдэгдэнэ. Meta 2023 онд 1.2 тэрбум € торгуулсан.
Мөнгө угаахтай тэмцэх олон улсын стандарт. Монгол 2019 онд «саарал жагсаалт»-д орж, 2020 онд гарсан.
U.S. Executive Order on pausing FCPA enforcement (2025, Feb 10) · U.S. DOJ (2025, June 9). FCPA Enforcement Guidelines · UK Bribery Act 2010, s.7 · Economic Crime and Corporate Transparency Act 2023 · GDPR Art. 33, 83 · Irish DPC (2023) · FATF (2019, 2020)
Стандарт ба бүтэц
| Стандарт | Юуны тухай |
|---|---|
| ISO 37301:2021 | Комплайнсын удирдлагын тогтолцоо — бодлого, эрсдэл, хяналт, тасралтгүй сайжруулалт |
| ISO 37001:2025 | Авлигын эсрэг удирдлагын тогтолцоо — бэлэг, гуравдагч тал, санхүүгийн хяналт |
| ISO 37002:2021 | Мэдээлэгчийн (шүгэл үлээгчийн) удирдлагын тогтолцоо |
| ISO 31000:2018 | Эрсдэлийн удирдлагын зарчим, үйл явц |
Гэрчилгээ авах шаардлагагүй ч бүтцийг нь загвар болгож болно.
ISO 37301:2021 · ISO 37001:2025 · ISO 37002:2021 · ISO 31000:2018 · Institute of Internal Auditors (2020). The IIA’s Three Lines Model
Тоглоом 1 · Чиглэлээ таних
Нөхцөл бүрийг ангилна уу. Хариулт бүрийн дараа тайлбар гарна.
Завсарлага 1
Дараа нь: комплайнсын хөтөлбөр хэрхэн ажилладаг вэ — 6 элемент, эрсдэлийн матриц, бэлэг ба хахууль.
Бүлэг II
Цаасан дээрх бодлогоос ажилладаг систем рүү
18:35 — 19:20 · 6 элемент · эрсдэлийн матриц · гуравдагч тал · бэлэг ба хахууль · мэдээлэх суваг · хэмжүүр
Комплайнсын хөтөлбөр
Карт бүрийг дарж, маркетингийн жишээг үзнэ үү.
U.S. Sentencing Commission. Guidelines Manual §8B2.1 — Effective Compliance and Ethics Program · ISO 37301:2021 · OECD (2010/2021). Good Practice Guidance on Internal Controls, Ethics and Compliance
Бодит уу, цаасан уу?
Эрсдэлийн үнэлгээнд тулгуурласан уу? Дүрэм нь ойлгомжтой, ажилтанд хүртээмжтэй юу?
Хариуцсан хүн удирдлагад шууд хүрч чаддаг уу? Төсөв, хүн хүч, бие даасан байдал хангалттай юу?
Зөрчил илэрч, шийдэгдэж байна уу? Сургамжаар хөтөлбөрөө шинэчилж байна уу?
Дүрмийг гадны загвараас хуулсан · хэн ч хариуцдаггүй · сургалт жилд нэг удаа гарын үсэг зуруулдаг · мэдээлэх суваг байгаа ч хэн ч ашигладаггүй · удирдлага дүрмээс чөлөөлөгддөг.
U.S. Department of Justice, Criminal Division (2024, Sept). Evaluation of Corporate Compliance Programs
Дасгал · Эрсдэлийн үнэлгээ
ISO 31000:2018. Risk management — Guidelines · COSO (2017). Enterprise Risk Management — Integrating with Strategy and Performance
Гуравдагч тал · Тоглоом 2
OECD (2014). Foreign Bribery Report · ISO 37001:2025, 8.2 Due diligence
Тоглоом 3
Харилцаагаа хүндэтгэх үү, эсвэл шийдвэрт нөлөөлөх үү?
Тендер, гэрээ, шалгалтын үеэр үү?
Ердийн хүндэтгэлийн хэмжээнээс хэтэрсэн үү? Бэлэн мөнгө үү?
Бүртгэж, удирдлагад мэдэгдэж чадах уу? Нууцлах хэрэгтэй юу?
Мэдээлэх суваг ба соёл
луйврын хэрэг мэдээллээр илэрсэн — дотоод аудит, удирдлагын хяналтаас хамаагүй их. Мэдээллийн талаас илүү нь ажилтнаас ирсэн.
ACFE (2026): 143 улс, 2,402 хэрэг
Хамт олон алдаа, эргэлзээгээ хэлэхэд шийтгэгдэхгүй гэж итгэвэл асуудал эрт илэрдэг. Айдастай баг асуудлыг нуудаг.
Утас, цахим хуудас — ажилтан, түнш, хэрэглэгч бүгд ашиглана.
Мэдээлсэн хүнийг халах, дарамтлахыг хориглоно.
Удирдлага өөрөө дүрэм мөрдөж, үлгэр дуурайл үзүүлнэ.
Мэдээллийг хэрхэн шийдсэнээ буцааж мэдэгдэнэ.
ACFE (2026). Occupational Fraud 2026: A Report to the Nations · Edmondson, A. (1999). Administrative Science Quarterly, 44(2), 350–383 · ISO 37002:2021 · Шүгэл үлээгчийн эрх зүйн байдлын тухай хуулийн төсөл (2021)
Хэмжүүр
| Үзүүлэлт | Юуг харуулах вэ |
|---|---|
| Сургалтад хамрагдалт, шалгалтын дүн | Ажилтнууд өөрт хамаарах дүрмээ мэдэж байгаа эсэх |
| Мэдээлэх сувгийн ашиглалт | Хүмүүс ярьж чаддаг эсэх — тэг гэдэг нь сайн шинж биш |
| Шалгасан гуравдагч талын хувь | Түншийн эрсдэлийг хянаж байгаа эсэх |
| Давтан зөрчлийн тоо | Залруулах арга хэмжээ үр дүнтэй байсан эсэх |
| Аудитын илрүүлэлтийг хаасан хугацаа | Асуудал цаг тухайд нь шийдэгдэж байгаа эсэх |
| Ёс зүйн соёлын судалгаа | Ажилтнууд удирдлагад итгэж, асуудлаа хэлж чаддаг эсэх (Kaptein, 2008) |
Kaptein, M. (2008). Developing and testing a measure for the ethical culture of organizations. Journal of Organizational Behavior, 29(7), 923–947
Завсарлага 2
Дараа нь: гурван кейс, маркетерийн хяналтын хуудас, дүгнэлт.
Утасныхаа камераар QR-ыг уншуулж, овог нэр, оюутны кодоо оруулна. Бүртгэл 19:20–19:35 хооронд нээлттэй.
Бүлэг III
Дүрэм бичигдсэн. Одоо таны ээлж.
19:30 — 20:05 · 3 кейс · хяналтын хуудас · дүгнэлт
Кейс 1 · 10 минут · Бодит
Олон улсын эмийн компанийн Хятад дахь салбар эмч нарт зориулсан «эрдэм шинжилгээний хурал», аяллыг маркетингийн гол хэрэгсэл болгож байв. Эрх баригчдын тогтоосноор:
аялал жуулчлалын агентлаг, зөвлөх
юань — хахуулийн сувгаар
торгууль (2014)
Агентлагуудын хэт өндөр нэхэмжлэхээр «илүү» мөнгө гаргаж, эмч, эмнэлэгт өгч байжээ. Нэргүй мэдээлэгч удирдлагад урьдчилан анхааруулж байсан. Салбарын удирдагч тэнсэн ял авч, улсаас албадан гаргагдсан.
Хахууль: зорилго — эмийн жор, борлуулалтад нөлөөлөх; дүн — бодит зардлаас хэт өндөр; ил тод бус — гуравдагч талаар нуусан. Улаан туг: зах зээлээс өндөр нэхэмжлэх, хэт олон жижиг агентлаг, бодит хурлын баримтгүй зардал. Мэдээлэгч: элчийг биш, мессежийг шалга — бие даасан мөрдөлт, зогсоох, зохицуулагчид хандах. Сургамж: 2013 оны 12-р сард GSK эмч нарт сурталчилгааны төлбөр өгөхөө зогсоох, төлөөлөгчдийн хувийн борлуулалтын зорилтыг халах шийдвэрээ зарлаж, 2014–2016 онд хэрэгжүүлсэн — луйврын гурвалжны «дарамт»-ыг бууруулах алхам.
GSK China scandal — Changsha Intermediate People’s Court (2014, Sept 19) · U.S. SEC (2016). GlaxoSmithKline — FCPA settlement, $20 million · NPR (2013, Dec 17). GlaxoSmithKline to stop paying doctors to promote its drugs
Кейс 2 · 10 минут · Бодит · AI
Samsung-ийн хагас дамжуулагчийн салбар инженерүүддээ ChatGPT ашиглахыг зөвшөөрөв. 20 орчим хоногийн дотор:
Гадны серверт очсон өгөгдлийг буцааж устгах хялбар арга байгаагүй. Компани эхлээд нэг асуултыг 1,024 байтаар хязгаарлаж, 2023 оны 5-р сард генератив AI хэрэгслийг түр хязгаарлан, өөрийн дотоод хэрэгсэл бэлтгэв.
Санаа зорилго биш, систем: ажилтнууд ажлаа хурдан хийх гэсэн — «сүүдрийн AI». Дутсан элемент: бодлого (юуг оруулж болохгүй), сургалт (AI бичиг үсэг), хяналт (байгууллагын хувилбар, өгөгдлийн алдагдлаас сэргийлэх хэрэгсэл). Бүрэн хориг богино хугацаанд эрсдэл бууруулах ч ажилтнууд хувийн утсаараа нууцаар ашиглах эрсдэл үүсгэнэ. Маркетер: хэрэглэгчийн хувийн мэдээлэл, кампанит ажлын төлөвлөгөө, үнийн стратеги, гэрээг оруулахгүй; хувийн мэдээллийг зөвшөөрөлгүйгээр гадаадын үйлчилгээнд шилжүүлэх нь Монголын хуулиар эрсдэлтэй. ЕХ-ны AI-ийн тухай хуулиар 2025 оноос байгууллага ажилтнуудынхаа AI бичиг үсгийг дэмжих арга хэмжээ авах үүрэгтэй.
Bloomberg (2023, May 2). Samsung bans ChatGPT, Google Bard, other generative AI use by staff after leak · Tom’s Hardware / Economist Korea (2023, Apr) · Regulation (EU) 2024/1689 (AI Act), Art. 4, as amended by Regulation (EU) 2026/1744 · Хүний хувийн мэдээлэл хамгаалах тухай хууль (2021)
Кейс 3 · 7 минут · Монголын бодит кейс
2025 оны 5-р сарын 14-нд хууль бус сайтад «Хаан банкны 2.5 сая харилцагчийн мэдээллийг зарна» гэсэн зар гарч, Хүний эрхийн үндэсний комисс (ХЭҮК) 5-р сарын 16-наас шалгалт эхлүүлэв.
6-р сарын 13-нд ХЭҮК банкны систем кибер халдлагад өртөөгүй, 2021 онд алдагдсан өгөгдлийг өөрчилж дахин нийтэлсэн залилан байх магадлалтай гэж дүгнэв. Гэсэн ч банк харилцагчийн мэдээллийг хамгаалах арга хэмжээг зохих ёсоор аваагүй, «огт ор үндэсгүй» гэсэн олон нийтэд өгсөн мэдэгдэл бодит байдалд нийцэхгүй гэж үзэж, 5 зөвлөмж хүргүүлсэн. Торгууль ногдуулсан мэдээлэл байхгүй.
Зарагчийн нэхэмжилсэн тоо (баталгаажаагүй)
Ил болсон дансны дугаар (ХЭҮК-ийн шалгалтаар)
Зөвлөмж: мэдэгдэх · устгуулах · зөрчлийн бүртгэл · гуравдагч тал · сургалт
Халдлага биш, систем: сул байсан нь хариу арга хэмжээ, эрсдэлийн үнэлгээ, хяналт. Хувийн мэдээллийн хуулиар хохирол учруулах зөрчлийг мэдээллийн эзэнд нэн даруй мэдэгдэх, зөрчлийн бүртгэл хөтөлж ХЭҮК-д жил бүр хүргүүлэх үүрэгтэй — зөвлөмжүүд яг үүнийг сануулж байна. Баримтыг тогтоохоос өмнө «ор үндэсгүй» гэж мэдэгдсэн нь зөрчилд хариу өгөх төлөвлөгөө, харилцааны журам дутсаныг харуулна. Урьдчилан сэргийлэх хяналт: гуравдагч талд зөвхөн аюулгүй сувгаар, хамгийн бага хэмжээгээр өгөгдөл дамжуулах; гэрээнд өгөгдөл хамгаалах заалт, аудит; дамжуулалтын бүртгэл; эрх бүхий ажилтны тогтмол сургалт.
П.Сайнжаргал, ikon.mn (2025.06.13), ikon.mn/n/3fhz · ubn.mn (2025.05.15), ubn.mn/p/83252 · Хүний хувийн мэдээлэл хамгаалах тухай хууль (2021), 22, 24 дүгээр зүйл · legalinfo.mn
Маркетер ба комплайнс
Зар, пост, урамшуулал гарахаас өмнө шалгана уу.
Шийдвэрийн шалгуур
Монгол болон холбогдох улсын хууль үүнийг зөвшөөрөх үү?
Манай бодлого, түншийн гэрээ үүнийг зөвшөөрөх үү?
Үүнийг бичгээр бүртгэж, удирдлагад ил тод мэдэгдэж чадах уу?
Эргэлзэж байвал хэнээс асуух вэ? Асуухгүй шийдэх нь хамгийн том эрсдэл.
Өнөөдрийн лекцийн дараа хариулт тань өөрчлөгдсөн үү?
Дүгнэлт
Комплайнс бол хориглох жагсаалт биш — зөв шийдвэр гаргахад туслах систем.
Эрсдэлийн үнэлгээгүй хөтөлбөр бол зүгээр л цаас.
Хүмүүс асууж, ярьж чаддаг соёл бол хамгийн хүчтэй хяналт.
Сонгосон компанийн маркетингийн үйл ажиллагаанд 3 комплайнсын эрсдэл тодорхойлж, магадлал-нөлөөгөөр үнэлээд, эрсдэл тус бүрт 1 хяналтын арга санал болго. 1–2 хуудас. Энэ хуудасны эрсдэлийн матрицыг ашиглаж болно.
Бүлэг IV
Гэртээ давтах хэсэг: флаш карт, тест, нээлттэй асуулт, хоёр лекцийн нэгдсэн зураглал.
Бие даан · флаш карт · 18 асуулттай тест · нээлттэй асуулт · ном зохиол
Шалгалтад бэлдэх · 1
Карт дээр дарж тодорхойлолтыг харна.
Шалгалтад бэлдэх · 2
Шалгалтад бэлдэх · 3
| Лекц 1 · Маркетингийн ёс зүй | Лекц 2 · Комплайнс | |
|---|---|---|
| Гол асуулт | Юу зөв бэ? | Зөвийг хэрхэн өдөр бүр, тогтмол хийх вэ? |
| Түвшин | Хувь хүний шийдвэр, сонголт | Байгууллагын систем, журам |
| Хэрэгсэл | Ёс зүйн онол, 4 тест, Rest-ийн загвар | 6 элемент, эрсдэлийн матриц, хяналтын хуудас |
| Түгээмэл эрсдэл | Үнэн боловч төөрөгдүүлсэн зар, харанхуй загвар, ногоон угаалга | Хээл хахууль, мэдээлэл алдагдал, гуравдагч тал |
| Хэмжүүр | Итгэл, брэнд, урт хугацааны үнэ цэнэ | Сургалт, мэдээлэх суваг, давтан зөрчил, аудит |
| Маркетерийн үүрэг | Үнэн, хүндэтгэл, хариуцлага | 1-р шугам: нийтлэхээс өмнө шалгах |
Шалгалтад бэлдэх · 4
Асуулт бүрд 8–10 өгүүлбэрээр хариулж дадлага хийгээрэй.
Ёс зүй ба комплайнсын ялгаа, уялдааг тайлбарла. Яагаад «манай хүмүүс сайн хүмүүс» гэдэг нь хангалтгүй вэ?
Paine (1994)-ийн комплайнсын ба бүрэн бүтэн байдлын хандлагыг харьцуул. Treviño нар (1999)-ын судалгаа аль хандлагыг дэмждэг вэ?
Wells Fargo-гийн кейсийг луйврын гурвалжнаар шинжил. Аль элемент ажиллаагүй вэ?
Комплайнсын хөтөлбөрийн 6 элементийг тоочиж, аль хоёр нь хамгийн их орхигддог, яагаад гэдгийг тайлбарла.
Сонгосон компанийн маркетингийн 3 эрсдэлийг магадлал-нөлөөний матрицад байрлуулж, тус бүрт хяналтын арга санал болго.
Бэлэг ба хахуулийг ялгах 4 шалгуурыг тайлбарлаж, GSK Хятадын кейст хэрэглэ. Гуравдагч талын ямар улаан туг байсан бэ?
Samsung-ийн кейсээр маркетингийн багт зориулсан «AI ашиглах журам»-ын 5 заалтыг боловсруулж, хөтөлбөрийн аль элементтэй холбогдохыг тайлбарла.
Хоёр лекцийг холбо: «Үнэн боловч төөрөгдүүлсэн» зараас сэргийлэх комплайнсын хяналтыг санал болго.
Ашигласан ном, материал
★ тэмдэгтэйг нь уншихад шалгалтад бэлдэхэд хангалттай.
★ Ferrell, O. C., Fraedrich, J., & Ferrell, L. (2022). Business Ethics: Ethical Decision Making and Cases (13th ed.). Cengage — 8-р бүлэг.
★ Treviño, L. K., & Nelson, K. A. (2021). Managing Business Ethics (8th ed.). Wiley.
Crane, A., Matten, D., Glozer, S., & Spence, L. (2019). Business Ethics (5th ed.). Oxford University Press.
Murphy, P. E., Laczniak, G. R., & Harris, F. (2017). Ethics in Marketing (2nd ed.). Routledge.
★ ISO 37301:2021 · ISO 37001:2025 · ISO 37002:2021 · ISO 31000:2018
★ U.S. DOJ (2024). Evaluation of Corporate Compliance Programs.
U.S. Sentencing Commission. Guidelines Manual, §8B2.1.
IIA (2020). The IIA’s Three Lines Model.
OECD (2021). Anti-Bribery Recommendation, Annex II: Good Practice Guidance.
ACFE (2026). Occupational Fraud 2026: A Report to the Nations.
★ Paine, L. S. (1994). Managing for organizational integrity. HBR, 72(2), 106–117.
★ Treviño, L. K. et al. (1999). Managing ethics and legal compliance: What works and what hurts. California Management Review, 41(2), 131–151.
Weaver, G. R., Treviño, L. K., & Cochran, P. L. (1999). Corporate ethics programs as control systems. Academy of Management Journal, 42(1), 41–57.
Cressey, D. R. (1953). Other People’s Money. Free Press.
Becker, G. S. (1968). Crime and punishment: An economic approach. Journal of Political Economy, 76(2), 169–217.
Ordóñez, L. D. et al. (2009). Goals gone wild. Academy of Management Perspectives, 23(1), 6–16.
Tenbrunsel, A. E., & Messick, D. M. (2004). Ethical fading. Social Justice Research, 17(2), 223–236.
Edmondson, A. (1999). Psychological safety and learning behavior in work teams. ASQ, 44(2), 350–383.
Kaptein, M. (2008). Journal of Organizational Behavior, 29(7), 923–947.
Авлигын эсрэг хууль · Эрүүгийн хууль (2015) · Мөнгө угаах болон терроризмыг санхүүжүүлэхтэй тэмцэх тухай хууль · Хүний хувийн мэдээлэл хамгаалах тухай хууль (2021) · Хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах тухай хууль · Өрсөлдөөний тухай хууль · Зар сурталчилгааны тухай хууль · Хөдөлмөрийн тухай хууль (2021)
Хүчин төгөлдөр эх: legalinfo.mn · Хяналт: АТГ, Монополын эсрэг газар, ХЭҮК, СЗХ
U.S. DOJ (2020). Wells Fargo — $3 billion sales practices resolution.
U.S. DOJ (2008). Siemens AG — FCPA guilty pleas.
GSK China (2014) — Changsha court; U.S. SEC (2016) FCPA settlement.
Samsung (2023) — generative AI restriction after ChatGPT leaks (Bloomberg).
Regulation (EU) 2024/1689 — AI Act, Art. 4 AI literacy.
Irish Data Protection Commission (2023). Meta Platforms Ireland — €1.2 billion.
Таны санал
Доорх талбарыг бөглөөд «Хуулах»-ыг дарж багшид илгээнэ үү.
Овог нэр, оюутны кодоо оруулаад «Бүртгүүлэх» дарна. Нэг код өдөрт нэг удаа бүртгэгдэнэ. Бүртгэл цагт нээлттэй.
Таны тестийн дүн, санал зөвхөн энэ төхөөрөмжид хадгалагдана.
Комплайнс
INTD401 · ЛЕКЦ 2 · МУИС БИЗНЕСИЙН СУРГУУЛЬ
Д.Болорцэцэг
AI Global — AI маркетингийн сургагч багш
МУИС — бизнесийн ёс зүй, маркетингийн үндэс
Standard Work Procedure — Бэлтгэл · Татах · Тайлбарлах · Дадлага · Үнэлэх · Эргэцүүлэх
GSK Хятад — гуравдагч талаар дамжсан хахууль (2013–2014)
Samsung — ChatGPT ба мэдээлэл алдагдал (2023)
Түүхийн шийдвэрийн хувилбарууд сургалтын зорилготой
Wells Fargo (2016–2020) · Siemens (2008) · Meta (2023) · Enron (2001)
Paine · Treviño, Weaver, Gibson & Toffler · Cressey · Becker
Ordóñez нар · Tenbrunsel & Messick · Edmondson · Kaptein
ISO 37301 · ISO 37001 · ISO 37002 · ISO 31000
IIA Three Lines · U.S. DOJ ECCP · USSG §8B2.1 · OECD
Авлигын эсрэг · Эрүүгийн · Мөнгө угаахтай тэмцэх
Хүний хувийн мэдээлэл хамгаалах · Хэрэглэгчийн эрх · Өрсөлдөөн · Зар сурталчилгаа
INTD401-ийн Мягмар, Баасангийн бүлгийн оюутнууд
Амжилт хүсье
ШАЛГАЛТАД БЭЛДЭХ ХЭСГИЙГ ГЭРТЭЭ ДАВТААРАЙ
Сонголт тань энэ төхөөрөмж дээр хадгалагдана. Бүх фонт кирилл үсэг дэмжинэ.
Хэсгээ сонгоод шууд шилжинэ.
→ Space дараагийн слайд · ← өмнөх · M агуулга · N багшийн тэмдэглэл · W самбар · F фонт · Home эхлэл · Esc хаах
Утсан дээр: зүүн/баруун шудрах. Явц, тестийн оноо, санал төхөөрөмж дээр хадгалагдана.